Vier vragen aan Nicolette

Je hebt jarenlang gewerkt als maatschappelijk werker, coach en praktijk-ondersteuner GGZ. Welke ideeën uit je opleiding zijn je later juist gaan tegenstaan?

"Dat je hulpverlening kunt leren uit een boekje. Je leert in een opleiding met diagnoses te werken en dat theoretisch omschreven symptomen leidend zijn in het contact met de ander. Terwijl er met name succes te vinden is in de menselijke relatie. Iemand echt zien, horen en erkennen, dat is een vaardigheid die je niet kunt leren uit een boekje. Daarnaast is de hulpverlener niet alwetend omdat die ervoor geleerd heeft, net zoals de cliënt niet hulpeloos is."

"In reguliere opleidingen leer je om problemen cognitief aan te vliegen en op te lossen. Maar lichaamsgerichte interventies blijven onderbelicht en verrijken net de hulpverlening. Het praten en nadenken over gebeurtenissen is iets anders dan daadwerkelijk iets voelen en ervaren. Zo slaat stress zich op in het lichaam en geeft dat lichaam signalen bij triggering. Juist daarin ligt herstel: in het opnieuw leren luisteren naar het lichaam, het herkennen van signalen en het stap voor stap herstellen naar veiligheid van binnenuit."

In het boek benoem je een ingrijpende periode waarin je eigen ‘oud zeer’ naar boven kwam. Hoe heeft het bovenkomen van je eigen oud zeer jouw kijk op cliënten veranderd?

"Toen ik ging begrijpen wat mijn oud zeer was, waar mijn klachten vandaan kwamen, hoe zich dat ook genesteld had in mijn eigen systeem en hoe mijn lichaam en geest met elkaar verbonden waren, ontstond er veel meer regie en richting. Ik voelde meer zeggenschap en ik werd deskundig over mezelf. Dat schepte een andere hulpverleningssetting met meer gelijkwaardigheid, die ik verder zet in mijn relatie met mijn cliënten. Het bracht me naar de weg om daadwerkelijk diepgaand te herstellen. Ik begreep daardoor dat dit begrijpen van je oud zeer voor iedereen een effectiever uitgangspunt is."

"Door mijn eigen proces zie ik nu elke cliënt als een gelijkwaardige. Elk proces is een ontdekkingstocht. Iemand gaat zichzelf herontdekken om daarna zichzelf te heropvoeden."

Welk gedrag wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd, wat eigenlijk een beschermingsmechanisme is?

"Veel gedrag wordt te snel geïnterpreteerd als desinteresse, onwil, weerstand of gebrek aan motivatie, terwijl het vaak interne bescherming is. Vermijden, pleasen, controleren, dichtklappen, boos worden, agressie, rationaliseren of afstand houden zijn niet zomaar gedragingen; het zijn aangeleerde manieren om 'veiligheid' te creëren. Ik denk niet 'wat is er mis met dit gedrag?', maar 'waar heeft dit gedrag ooit voor gediend?' en juist dit uitgangspunt pakt de grondoorzaak aan."

Hoe merk je in het dagelijks leven dat ‘oud zeer’ nog actief is, zonder dat iemand dat doorheeft?

"Wanneer iemand mentale - en soms ook fysieke - klachten heeft, is er grote kans dat er oud zeer meespeelt. Oude patronen die ooit hielpen overeind te blijven, kunnen later juist gaan knellen. Je merkt het wanneer iemand aan de oppervlakte leeft en er weinig diepgang en emotie is. Wanneer er weinig verbinding is met anderen en de eigen binnenwereld. Denk bijvoorbeeld ook aan heel druk zijn, veel praten, snel in conflict komen, niet kwetsbaar durven op te stellen en oordelend naar de wereld kijken. Dat kunnen allemaal signalen zijn van oud zeer."

Ben jij een professional die mensen in kwetsbaarheid ontmoet? Of wil je leren over de invloed van ons verleden? Dan is dit boek voor jou!

"Vrij van oud zeer helpt je door de gedegen uitleg en vele voorbeelden zelfregie te nemen in het helingsproces van trauma. Een aanrader!"

- Ybe Casteleyn, trauma-expert